Emeklilik dönemi, Türkiye’de dinlenme ve huzur bulma aşaması olmaktan çıkıp, adeta hayatta kalma mücadelesine dönüşmüş durumda. Forum Toplum Araştırmaları Enstitüsü ve Verita Analitik işbirliğiyle gerçekleştirilen “Türkiye’de Emekli Yoksulluğu” araştırması, emeklilerin karşılaştığı ciddi ekonomik ve sosyal sorunları çarpıcı verilerle ortaya koydu. 12 farklı bölgede yapılan saha çalışmasına göre, emekli olan bireylerin %89,4’ü temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için çalışmaya devam ediyor.
EMEKLİLİKTE ÇALIŞMAK ZORUNLULUK OLDU
Araştırma, emeklilik sonrası iş yaşamına devam eden bireylerin çoğunun zorlu ve güvencesiz koşullarda çalıştığını gözler önüne seriyor. Katılımcıların %88,8’i “Çalışmadan temel ihtiyaçlarımı karşılayamam” diyerek mevcut durumun ciddiyetini dile getiriyor. Emekli çalışanların %28’i haftada 46 ila 60 saat arasında çalışıyor, %40’ı ise ayın neredeyse tamamında iş başında bulunuyor. Ayrıca, emeklilik sonrası çalışanların %56,6’sı tam zamanlı işlerde yer almasına rağmen, yalnızca %38’inin sosyal güvencesi bulunuyor. Geri kalan %62’lik kesim ise sigortasız ve kayıt dışı çalıştırılıyor.
Araştırmanın koordinatörü Doç. Dr. Derya Kömürcü, “Emekli olmak artık çalışmaktan çıkmak anlamına gelmiyor. Çoğu durumda daha az gelirle, daha güvencesiz koşullarda ve daha ileri yaşlarda çalışmaya devam etme zorunluluğunu ifade ediyor.” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
EMEKLİ MAAŞLARI YETMİYOR
Araştırmaya katılan emeklilerin ortalama emekli maaşı 25 bin 600 TL olarak belirlenirken, ortalama hane geliri 55 bin TL seviyesinde. Bu durum, emekli maaşlarının hane bütçesinin yalnızca yarısını karşıladığını gösteriyor. Ayrıca, emeklilerin büyük bir kısmı 19 bin 500 TL ile 21 bin 999 TL arasındaki taban grupta yoğunlaşıyor. Emeklilerin sadece %27,3’ü ek gelir kaynağına sahip.
%66’SI BORÇLU
Geçim sıkıntısı, emeklileri sürekli bir borç döngüsüne sürüklüyor. Araştırma sonuçlarına göre emeklilerin %66’sının aktif borcu bulunmakta. Borçlu emeklilerin %98,6’sı kredi kartı borçlusu. Kadın emeklilerin borçluluk oranı %74,2 iken, erkek emeklilerde bu oran %63,8. Rapor, emeklilerin borçlanmasını zorunlu harcamalarını karşılamak için bir gereklilik haline geldiğini vurguluyor.
ACİL DURUMDA NAKİT BULAMAYACAKLAR
Finansal kırılganlık, ani nakit ihtiyaçlarında kendini gösteriyor. Katılımcıların %47’si, acil bir durum söz konusu olduğunda bir ay içerisinde 20 bin TL nakit bulamayacaklarını ifade ediyor. Bu oran, kararsızlarla birlikte %56’ya çıkıyor. Beklenmedik masrafları karşılayabileceğini söyleyenlerin oranı ise %42,6’da kalıyor. Bu oran kadınlarda %33,3’e, dul ve bekar emeklilerde %25’e kadar düşüyor.
SOSYAL YAŞAMDA KAYIPLAR VAR
Emekli yoksulluğu, sadece mali durumu değil, sosyal yaşamı da olumsuz etkiliyor. Emeklilerin %76’sı (kadınlarda %84,9) maddi imkansızlıklar yüzünden sinema, misafirlik veya bir çay bahçesine gitmek gibi temel sosyal etkinliklere katılamıyor. Ayrıca, katılımcıların %30,5’i kiracı durumunda ve kış aylarında ısınma giderlerini karşılamakta zorlanan emeklilerin oranı oldukça yüksek. Bu durum, emekli bireylerin hem maddi hem de sosyal açıdan zor bir dönem geçirdiğini gösteriyor.
