Orta Doğu’dan gelen diplomatik mesajlar ve askeri gelişmeler, petrol piyasasında sert fiyat hareketlerine neden oluyor. ABD ile İran arasında uzlaşma sağlanabileceği yönündeki beklentilerle pazartesi günü önemli ölçüde gerileyen petrol fiyatları, yeni saldırı haberlerinin ardından yönünü yeniden yukarı çevirdi.
Dünya Gazetesi’nin haberine göre Brent petrolün varil fiyatı, pazartesi günü 8,66 dolar düşerek yüzde 7,63 kayıpla 104,77 dolardan kapanmıştı. Ancak 3 Kasım sabahı Türkiye saatiyle 04.04 itibarıyla Brent petrol yüzde 0,5 yükselerek 105,25 dolara ulaştı. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 0,5 artışla 96,93 dolara çıktı. Günün ilerleyen saatlerinde Brent petrol 104-105 dolar aralığında işlem gördü.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ KEŞM ADASI GÜNDEMDE
Fiyatlardaki yükselişte, ABD’nin İran’a ait Keşm Adası’na saldırı düzenlediği yönündeki haberler etkili oldu. Hürmüz Boğazı’nda bulunan ada, Basra Körfezi’nden gerçekleştirilen petrol taşımacılığı bakımından stratejik bir konumda bulunuyor.
ABD’li yetkililere dayandırılan haberlerde, saldırının ticari gemilere yönelik tehditleri önlemek amacıyla gerçekleştirildiği öne sürüldü. Bu gelişme, ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşabileceği ve bölgedeki enerji sevkiyatında yaşanan aksaklıkların uzayabileceği endişesini beraberinde getirdi.
Şubat ayı sonunda başlayan savaş öncesinde dünya genelindeki petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyordu. Çatışmalarla birlikte bu güzergâhtaki gemi trafiğinin ciddi ölçüde azalması, bölgedeki askeri hareketliliği enerji piyasaları açısından daha kritik hale getirdi.
DİPLOMASİ BEKLENTİSİ PETROLÜ BİR GÜNDE YÜZDE 7,63 DÜŞÜRMÜŞTÜ
Petrol piyasasında pazartesi günü yaşanan sert gerilemenin temelinde, Washington yönetiminin İran’la sorunların askeri müdahale yerine diplomasi yoluyla çözülmesine öncelik verebileceğine ilişkin açıklamalar vardı.
Katar’ın arabuluculuğunda devam eden temaslar, iki ülke arasında uzlaşma sağlanabileceği ve enerji sevkiyatındaki aksaklıkların kalıcı biçimde giderilebileceği beklentisini güçlendirmişti. Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrol 8,66 dolar gerileyerek günü 104,77 dolardan tamamladı.
Ancak taraflar arasında henüz kesin bir anlaşmaya varılmış değil. Keşm Adası’na yönelik saldırı iddiası, piyasalarda diplomatik çözüm beklentisinin ne kadar kırılgan olduğunu ve jeopolitik gelişmelerin fiyatları kısa sürede değiştirebildiğini gösterdi.
PETROLDEKİ GERİLEME AKARYAKITA HEMEN YANSIMAYABİLİR
Uluslararası petrol fiyatlarında yaşanan düşüş, Türkiye’de benzin ve motorin fiyatlarında indirim beklentisini gündeme getirdi. Ancak ham petrol fiyatlarındaki hareketin akaryakıt pompalarına aynı oranda ve anında yansıması beklenmiyor.
Türkiye’de benzin ve motorin fiyatları belirlenirken uluslararası işlenmiş ürün fiyatlarının yanı sıra döviz kuru ve vergiler de dikkate alınıyor. Bu nedenle Brent petrolün 105 dolar seviyelerine gerilemesi tek başına akaryakıtta indirim yapılacağı anlamına gelmiyor.
Üstelik Hürmüz Boğazı çevresinde artan askeri gerilim, petrol fiyatlarını yeniden yukarı taşıyarak indirim beklentilerini sınırlayabilir. Fiyatlardaki hareketliliğin devam etmesi, Türkiye’nin enerji ithalat giderleri ve enflasyon görünümü üzerinde de etkili olabilir.
PİYASALAR ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİNE ODAKLANDI
Petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemdeki seyrinde ABD ile İran arasındaki temaslardan gelecek açıklamalar belirleyici olacak. Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin güvence altına alınmasını sağlayacak bir uzlaşma, enerji arzına ilişkin kaygıları hafifletebilir.
Buna karşılık yeni saldırıların yaşanması veya enerji altyapısının hedef alınması, petrol fiyatlarında yeniden sert yükselişlere yol açabilir. ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerin ardından Washington yönetiminin İran politikasında atacağı adımlar da piyasaların takip edeceği başlıklar arasında yer alıyor.
Brent petrolün 100 doların üzerinde işlem görmesi, diplomatik çözüm umutlarına rağmen bölgedeki arz risklerinin fiyatlar üzerindeki etkisini koruduğuna işaret ediyor. Piyasaların yönünü belirleyecek unsurların başında görüşmelerin sonucu ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji sevkiyatının ne ölçüde normale döneceği geliyor.
